• Femen of zuster Immaculata?

    Dit weekend las ik een reportage over de feministische actiegroep Femen (http://www.standaard.be/cnt/dmf20130912_043). U kent ze wel: de vrouwen die agressief en met slogans op hun blote borsten actie voeren tegen seksisme in de wereld. Ze hebben een succesvolle pr-strategie, want met grote regelmaat duiken ze op in de media - niet in de laatste plaats vanwege het vrouwelijk bloot dat het altijd goed doet in een seksistische samenleving. Na het lezen over geheime vergaderingen en bootcamps waar het actievoeren wordt getraind en de Femen-ideologie met kadaverdiscipline erin gestampt, kwam er een gevoel van verontwaardiging bij me boven. Hoe onrechtvaardig is het, dat dit soort schreeuwerig, goedkoop activisme zoveel aandacht krijgt, terwijl zoveel stille en gewone inzet voor een betere en rechtvaardige samenleving nauwelijks wordt gezien?

    femen.jpg

     

    Met die opwelling van verontwaardiging kwam ook het gedicht 'Roeping' van Gerard Reve bovendrijven. Reves woorden zijn een harde schreeuw tegen al die actie-apen en -apinnen die met hun acties (natuurlijk goedbedoeld) de aandacht naar zich toetrekken, terwijl even verderop het echte werk geschiedt. Ik geef u het gedicht met liefde door. En vergeet de laatste zin niet - die is essentieel om mijn/uw morele verontwaardiging niet te laten ontsporen tot bitterheid of hoogmoed. 

    Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar
    verlamde oude mensen wast, in bed verschoont,
    en eten voert,
    zal nooit haar naam vermeld zien.
    Maar elke ongewassen aap die met een bord: dat hij
    vóór dit, of tegen dat is, het verkeer verspert,
    ziet 's avonds reeds zijn smoel op de tee vee.
    Toch goed dat er een God is.

  • Auteur onbekend

    Op zoek naar boeken bij een internetboekhandel, zocht ik ook even naar een exemplaar van de Bijbel. Er verscheen een lijst met Bijbels in alle denkbare soorten en maten. Opeens zag ik dat bij de meeste exemplaren als auteur 'onbekend' stond. Niet 'God', niet 'Diverse auteurs', niet 'Mozes e.a.', maar 'onbekend' of ook 'n.v.t.'. Ik moet eerlijk bekennen dat ik daar op deze regenachtige dag gewoon vrolijk van werd.

    bijbel

    De Bijbel is namelijk een vreemd boek, dat niet echt te klasseren is. Niet één boek, maar een bibliotheek van boeken, waaraan door vele handen is geschreven en gewerkt gedurende een periode van toch zeker meer dan een millennium. Meestal plaatst men hem in het genre 'religie' of (oh gruwel) 'religie en esoterie', zoals de door mij bezochte internetboekhandel dat voor het commerciële gemak doet. Maar de Bijbel is veel meer dan een religieus of esoterisch boek - je vindt er verhalen, wetten, geschiedenis, genealogie, poëzie, brieven en nog meer in. Het is een bont geheel aan teksten en woorden van verschillende auteurs en samenstellers - sommige bekend, andere niet.

    Natuurlijk zullen gelovigen zeggen dat er wel één auteur is: namelijk God. Toch zou ik dat niet op die manier willen zeggen, omdat het boek wel degelijk door mensen is geschreven - hoewel geïnspireerd, niet eigenhandig geschreven of gedicteerd door God. In de Bijbel spreken, schrijven, zingen en roepen mensen - soms namens God, soms over God, soms tegen God.

    En toch ervaren mensen al zo'n drie millennia dat deze woorden veel dieper en verder gaan dan mensenwoorden. Dat ze - hoewel geschreven door mensen van vlees en bloed - van goddelijke komaf zijn. Er zit een mysterieuze, onbekende auteur achter die zich nog steeds laat kennen. Niet door zijn naam 'God' of 'Heer' op de kaft van zijn boek te zetten (ik ben Hem gelukkig nog niet tegengekomen als geklasseerde auteur in een database), maar door de lezers aan te spreken en te raken. Dan merk je dat Hij veel meer is dan een auteur van letters en woorden. Hij spreekt, fluistert en roept door het boek heen. Dat is niet goed te klasseren, vandaar dat ik 'onbekend' best vind passen.

  • Relatie of automaat

    Al een paar keer verliet ik geschokt de bakker waar ik af en toe een brood of een koek koop. Na de gewone gang van zaken: 'Meneer?'; 'Een lang grof alstublieft'; een halve minuut snijmachine en gepruts met een broodzak; 'Alstublieft, nog iets?'; 'Nee, dat zal 't zijn', volgt niet het te verwachten 'Dat is dan twee euro'. Nee, bij die bakker krijg je een ticket met een barcode waarmee je bij een betaalautomaat moet betalen.

    betaalautomaat,relatie,bakker

     

    Toen me dit de eerste keer overkwam, stond ik perplex met het ticket in mijn handen - was dit een nieuw spaarprogramma of een kassaticket dat je met een smartphone moet scannen, zodat de aankoop direct in je boekhouding wordt geïntegreerd? De verkoopster haalde mij snel uit mijn schok door te zeggen: 'U kunt achter u betalen, bij de automaat.' Ik draaide me om en daar stond een heuse betaalautomaat, een lightversie van de kasten die in parkeergarages staan. Dankzij mijn jarenlange ervaring in parkeergarages wist ik, ondanks de verwarring, wat te doen: barcode scannen, geld in de gleuf werpen, wachten tot het wisselgeld in het bakje beneden klettert en dan weg. Een goedendag had geen zin meer, want de verkoopster was alweer met de volgende klant bezig.

    Hoewel ik niet afwijzend sta tegen technologische veranderingen en daarvan ook wel kan genieten, begrijp ik deze verandering niet. Ik kan me moeilijk voorstellen dat zo'n automaat in een bakkerij veel tijd en kosten bespaart. Maar dat zal wel - tenzij de eigenaar uit technologieverslaving of vanwege belangen in de betaalautomatenbranche deze wonderlijke automatisering heeft doorgevoerd. Hoe dan ook, op relationeel vlak vind ik deze verandering een verarming. Het simpele menselijk contact van betalen gevolgd door groeten, wordt onderbroken of vervangen door een kille handeling met een stom ding. De Engelsman Mark Greene, schrijft in een boekje over relaties dat 'technologieën relaties beïnvloeden.' Bij deze bakker met betaalautomaat merk je inderdaad dat technologie invloed heeft op menselijke relaties. En eenvoudig, maar essentieel menselijk contact wordt verminderd of overgenomen door een contact met een apparaat. In dit geval vind ik dat zeer spijtig. Een paar munten aan iemand geven, een kort oogcontact, een uitwisseling van 'alstublieft' en 'dank u' en dan als climax een groet - dat is een onmisbaar diepmenselijk ritueel. Het 'Dank u en tot ziens' in zakelijke blauwe letters op het scherm van de automaat kan dat echt niet vervangen.