evangelie

  • Alsof het niet ouder was dan een dag

    Eén van de verre voorouders in de christelijke familie is de Ier Brendan, zoon van Finnloag (484-577), die later bekend raakte als Sint Brendan (of Brendan de Zeevaarder). Hij was één van de Ierse missionarissen die van grote betekenis is geweest voor de kerstening van Groot- Britannië en Noord-Europa. Van deze Brendan is maar weinig bekend, behalve een legendarisch verhaal over zijn zeereis naar het verloren aardse paradijs, dat in de Middeleeuwen zeer populair was.

    092511a9brside2.jpg

     

    Ik heb deze verre voorvader leren kennen door de Amerikaanse schrijver Frederick Buechner, die op basis van de weinige informatie en de legende een roman met de titel Brendan heeft geschreven. Buechner vertelt over Brendan die samen met een andere monnik voor een opdracht van de bisschop door het Ierland van de zesde eeuw reist. Onderweg ontmoeten ze de armen op het platteland, met wie Brendan contact maakt. ‘Hij gaf hen iets te eten uit onze goedgevulde zakken en vertelde hen het nieuws van Christus alsof het niet ouder was dan een dag’, zo ziet Buechner het gebeuren.

    Ik vind het zo mooi gezegd: ‘hij vertelde hen het nieuws van Christus alsof het niet ouder was dan een dag.’ Het nieuws van Christus is oud nieuws — twee millennia oud al. In de kerk doen we ons best om dat nieuws te verstaan en te vertalen naar vandaag. Dat is fascinerend en leerzaam, de ene keer lukt het, de andere keer niet. Voor veel mensen is de ouderdom van het nieuws over Christus ook een serieus probleem, omdat het te vreemd en te ver op afstand blijft of omdat het zo overbekend en versleten is. Vandaar ook de roep om vernieuwing en een christendom 2.0 of 10.0.

    Ik leer graag van de Brendan uit deze roman dat we het evangelie ook zo kunnen vertellen alsof het gisteren is gebeurd. Dat vraagt om verbeeldingskracht en vertelkunst natuurlijk, maar meer nog om het besef en het vertrouwen dat nieuws van 2000 jaar terug op de een of andere manier ook gisteren en vandaag gebeurt of toch zou kunnen gebeuren. Dat ontslaat ons niet van de taak om de boodschap van het christelijk geloof te vertalen en te zoeken naar vernieuwing en verfrissing van de kerkelijke taal, die zo verheven, versleten en hol kan klinken. Maar een stap dieper gaat het om (leren) geloven en zien dat het gebeuren van Christus echt niet ouder is dan een dag.

    Naar aanleiding van Frederick Buechner, Brendan: a novel (HarperOne, New York) p. 49 citaat. 

     

  • Slecht nieuws

     

    slecht nieuws, evangelie, pieter breughel de oude

    Vandaag gepreekt over Johannes de Doper, een ruige profetische figuur uit het evangelie. Die Johannes is de voorvader van de donderpredikers, de kluizenaars en andere christelijke fanatici. Gekleed in een mantel van kameelhaar, recht uit de wildernis, waar hij sprinkhanen en wilde honing at, duikt deze wonderlijke wilde profeet aan het begin van het evangelie op, als puinruimer en wegbereider voor Jezus.

    Hoewel hij in zogenaamd beschaafde en zachte tijden als de onze vooral weerstand en afkeuring zal oproepen, moet ik eerlijk zeggen dat ik wel verlang naar Johannes en zijn vuur. Ook wij kunnen wel een schoktherapie gebruiken die de zaak op scherp zet en de grijsheid, de lauwheid en het eeuwige aarzelen doorbreekt met een compromisloze oproep om je te bekeren en anders te gaan leven. Ook bij ons is de weg naar een heel en vol leven niet vrij. Het lukt mij zo moeilijk om op te ruimen en los te raken uit patronen van denken, kiezen en reageren die onvruchtbaar of tenminste niet helend, zuiverend en veranderend zijn.

    De Amerikaanse schrijver Frederick Buechner schrijft ergens dat het evangelie, voordat het goed nieuws is, eerst slecht nieuws is. Johannes en alle spirituele luizen in de pels na hem zijn de brengers van het slechte nieuws, dat het niet meevalt met ons mensen en dat er keuzes moeten worden gemaakt. Voor de hele en halve gelovigen heeft hij bovendien de pittige mededeling dat God geen Sinterklaas is en dat geloven meer is dan bij de juiste religieuze club horen. Wie dat slechte nieuws serieus neemt, zal merken dat het helend is en een weg opent naar een leven dat goed nieuws is.

  • Evangelie in het theater

    Vorige week bezocht ik de theatervoorstelling De idioot van theatercollectief Lazarus. Een prachtige voorstelling die de roman De idioot van de Russische schrijver Fjodor Dostojevski vertolkt. Het toneelstuk blijft heel dicht bij het verhaal, de tekst en de personages van Dostojevski's roman, waardoor ik bijna twee uur op het puntje van mijn stoel werd meegenomen in het evangelie van Dostojevski.

    Dostoevskij_1872.jpg

    Voor mij is Dostojevski een van de grootste vertellers van het christelijk evangelie. Als geen ander weet hij zijn lezers mee te nemen naar de tragische en donkere kant van het bestaan en het menselijk hart. En tegelijk schijnt er in de miserie, duisternis en waanzin altijd weer een vreemd, zacht licht van goedheid, hoop en verlossing. Voor mij is dat het evangelie: licht in het duister, onwaarschijnlijke goedheid in zware en benauwde kamers en zielen. Dostojevski vertelt dat evangelie niet als prediker, maar als een verteller - soms met trillende stem, dan weer fluisterend en vaak ook traag gravend naar diepere lagen in onze ziel en wereld.

    In De Idioot roept Dostojevski een goede - echt goede - mens tot leven. De hoofdpersoon prins Mysjkin is een soort Christusfiguur die met zijn goedheid de wereld van gevallen dronkenlappen, burgers bij wie alles om status draait, vernederde en verwonde mensen en door liefde bezeten personen op zijn kop zet. Zijn goedheid werkt bevrijdend en helend. Heel even denk je dat hij ze allemaal kan verlossen, maar uiteindelijk gaat de goede idioot aan zijn goedheid ten onder, stukgemalen in de harde wereld van liefde, status en lijden. En toch voel je als lezer en kijker dat zijn leven het ware is, een leven dat ons kan redden. Zo zag ik vorige week dus even evangelie in het theater.

    Ik kan het iedereen aanraden om dit verhaal te lezen of te zien. De voorstelling van Lazarus is volgens mij afgelopen, maar het boek is overal verkrijgbaar. Wie dat te dik of te zwaar vindt, kan de dvd van de Russische tv-serie De idioot (2013; regie Vladimir Bortko) huren of aanschaffen. Het verhaal is het waard.